Sociaal-Liberaal Manifest - Toelichting 8

Sociaal-Liberale Partij

Allereerst willen wij in Nederland langs democratische weg een herziening van vele instituties en attitudes te weeg brengen: een generaal aanharken van de eigen tuin om sterk te staan in een Verenigd Europa. De Sociaal-Liberale Partij is zich bewust van de grote moeilijkheden die het op een klein gebied bijeen leven van zestien miljoen mensen veroorzaakt, zij beschouwt het „aanharken van de eigen tuin” met alle nadruk op het milieu in uitgebreide zin, met inbegrip van het gebouwde milieu, het cultuurlandschap en de ruimtelijke ordening, als de grootste uitdaging van de 21ste eeuw. Zonder orde op zaken te stellen en een transparant, democratisch binnenlands beleid en bestuur is ook een harmonische integratie in een verenigd Europa niet mogelijk.

Turkije bij de Europese Unie

Voor de verkiezingen willen wij de kiezers duidelijkheid verschaffen: de Sociaal-Liberale Partij is onomwonden voor aansluiting van Turkije bij de Europese Unie.

De noodzaak voor Turkije’s aansluiting bij de Unie is deels geopolitiek, deels om een evenwicht van machten in Europa zelf, deels gelden dezelfde argumenten als hebben gegolden voor de aansluiting van Duitsland bij de Europese gemeenschappen en de NATO. Wat de economie betreft: een grotere handelszone is voordelig voor de Unie, zeker tussen veel grotere blokken als Amerika, Indië en China; wat economische achterstand betreft: West-Europa was er na de Tweede Wereldoorlog veel erger aan toe dan Turkije nu en Turkije is hard bezig zijn achterstand in te halen. Een Europa zonder Turkije kan nooit krachtig genoeg zijn om aan de ene kant de V.S. in gunstige zin (cooperatief met de internationale verdragen en instellingen) te beinvloeden en aan de andere kant een matigende invloed op het extremisme in het Midden-Oosten uit te oefenen.

Bij de diplomatie van de aansluiting dient een confrontatiepolitiek met de Arabisch-Islamitische landen en Perzie tot alle prijs te worden vermeden, het ideaal is een brugfunctie van Turkije tussen West-Europa en het Midden-Oosten.

Niet alleen wat meer introspectie, maar ook beter begrip van het eigen belang (een zekere balance of power tussen de grote landen van de Unie) zou tot fijner diplomatie moeten leiden, b.v. langere overgangsperiodes op bepaalde punten, zonder het einddoel van een „Westerse” democratie uit het oog te verliezen. Tientallen jaren lang is er geen bezwaar tegen gemaakt dat Turkije in de NATO voor ons de kastanjes uit het vuur zou mogen halen, de eerste en waarschijnlijk harde klappen van een communistische aanval opvangen. Tientallen jaren lang hebben Turkse gastarbeiders werk opgeknapt dat anderen niet wilden accepteren. Zo hebben anti-Turkse kreten iets suspects. Iets populistisch, anti-rationeels, of zelfs Westers-fundamentalistisch. Alleen reële vooruitgang met het waarborgen van democratische rechten voor alle burgers van Turkije, inclusief de Koerden en Armeniërs, alsmede handhaven van de scheiding van kerk en staat mogen criteria zijn bij de toelating van Turkije. De Unie dient een voorbeeld te worden van een pluriforme, multiculturele gemeenschap.

Een van de sterkste argumenten voor nauwere politieke verbanden in Europa is het verlangen geweest om na het Hitler-tijdperk de democratische, progressieve krachten in Duitsland weer tot leven te wekken. In het geval van Turkije is niets zo belangrijk als deze zelfde krachten te ondersteunen door Turkije bij Europa te betrekken. Een zich uitgesloten voelend Turkije kan gemakkelijk in een gevaarlijk fundamentalisme kan vervallen, des te gevaarlijker gezien de onzekerheid van de situatie in Irak en Iran. De structuur van de Europese Unie is op het ogenblik onuitgebalanceerd. De prijs die Polen heeft moeten betalen voor steun van Johannes Paulus’ Katholieke Kerk is terugdraaien van de liberale abortuswetgeving uit het communistische tijdperk, zodat er nu zeker tienduizenden, zo niet honderdduizenden illegale abortussen per jaar plaats vinden met alle ellendige gevolgen van dien. Met de nieuwe Paus is de houding van de Kerk jegens de vrouw er niet menselijker op geworden terwijl intussen een (voornamelijk conservatief Rooms-Katholiek getinte) „Christen-Democratie” in de Europese Unie de overhand dreigt te krijgen... Kortom, Christelijk fundamentalisme, dat Mohammedaans fundamentalisme dreigt op te roepen, dat op zijn beurt, enz. Bij een confrontatiepolitiek is niemand gediend: Europese verzuiling is nog wel iets gevaarlijker dan de Hollandse verzuiling waar we eindelijk vanaf hoopten te zijn.

Men zou de Sociaal-Liberale Partij conservatief kunnen noemen in zover als ze meent dat het onderwijs op alle niveaux sterk verbeterd dient te worden met vakken die het denken en redeneren zowel als de kennis van de cultuur bevorderen, in de eerste plaats geschiedenis, wiskunde en logica, maar ook kunst- en architectuurgeschiedenis. En modern in die zin dat ze meent dat een aantal overheidsinstellingen, wetten en vertegenwoordigende lichamen drastisch herzien moet worden en dat ze meent dat de nadruk verschoven dient te worden van quantitatief naar qualitatief, vooral bij Onderwijs, Milieu en Ruimtelijke Ordening - zij hoopt de hoognodige discussies en verbeteringen op gang te helpen.